Bài viết tổng hợp từ Quyết định số 1226/QĐ-TTg ngày 07/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Đề án "Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035", kết hợp phân tích thực tiễn từ đội ngũ chuyên gia SmartSign.
Quyết định 1226/QĐ-TTg ra đời trong bối cảnh nào?
Ngày 07/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 1226/QĐ-TTg, phê duyệt Đề án "Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035". Đề án đặt mục tiêu huy động tối đa nguồn lực xã hội tham gia phát triển công nghệ mật mã, hình thành hệ sinh thái nghiên cứu - phát triển - sản xuất - thương mại hóa sản phẩm mật mã dân sự "Make in Vietnam", từng bước giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.
Theo đề án, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có tối thiểu 50-70 sản phẩm mật mã dân sự nội địa được nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa, hình thành 10-15 doanh nghiệp có năng lực cung cấp sản phẩm, giải pháp mật mã dân sự ra thị trường.
1. Doanh nghiệp, tổ chức hoạt động kinh doanh, nghiên cứu mật mã dân sự phải làm gì?
Đề án gọi các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia nghiên cứu, phát triển, ứng dụng sản phẩm mật mã dân sự là "đơn vị xã hội hóa", với các trách nhiệm cụ thể:
- Tuân thủ pháp luật về bảo mật, an toàn thông tin: thực hiện đầy đủ quy định pháp luật về bảo mật, an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu trong suốt quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm.
- Tuân thủ quy định về quản lý, kinh doanh, xuất nhập khẩu: chấp hành đầy đủ các quy định về quản lý, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm, dịch vụ mật mã dân sự theo quy định hiện hành.
- Công khai, minh bạch hoạt động: các hoạt động nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh sản phẩm mật mã dân sự phải được thực hiện công khai, minh bạch.
- Chịu sự kiểm tra, thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với toàn bộ hoạt động liên quan đến mật mã dân sự.
Bên cạnh các nghĩa vụ bắt buộc trên, đề án cũng khuyến khích và tạo điều kiện để doanh nghiệp:
- Đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, chuẩn hóa sản phẩm, hoàn thiện tài liệu kỹ thuật để dễ dàng thương mại hóa.
- Tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) theo từng ngành, lĩnh vực khi cơ quan quản lý công bố danh mục bài toán thực tiễn.
- Ưu tiên phát triển sản phẩm mật mã "Make in Vietnam", hướng tới xuất khẩu giải pháp bảo mật, hội nhập quốc tế.
Góc nhìn SmartSign: Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực chữ ký số và mật mã dân sự, chúng tôi nhận thấy đây là bước chuyển quan trọng - từ quản lý thuần túy sang vừa quản lý vừa kiến tạo, tạo cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản phẩm mật mã, thay vì chỉ nhập khẩu công nghệ.
2. Nhiệm vụ chính trong đánh giá, quản lý sản phẩm mật mã dân sự
Đề án xác định Ban Cơ yếu Chính phủ (thuộc Bộ Quốc phòng) là cơ quan mật mã quốc gia, thống nhất quản lý nhà nước về mật mã dân sự và giữ vai trò chủ trì phần lớn các nhiệm vụ đánh giá, quản lý sản phẩm:
- Xây dựng hành lang pháp lý: Bộ Quốc phòng chủ trì xây dựng Nghị định quy định về hoạt động mật mã dân sự (dự kiến ban hành năm 2026); Ban Cơ yếu Chính phủ rà soát, hoàn thiện tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trong lĩnh vực này.
- Quản lý tổ chức đánh giá sự phù hợp: ban hành quy trình chỉ định, quản lý hoạt động của tổ chức đánh giá sự phù hợp; cấp chứng nhận đăng ký hoạt động đánh giá; tiếp nhận, công bố hợp quy sản phẩm mật mã dân sự.
- Phê duyệt danh sách tổ chức nước ngoài được thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp, và quyết định chỉ định tổ chức đánh giá sự phù hợp trong nước - đều do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định.
- Đầu tư hạ tầng thử nghiệm dùng chung: xây dựng phòng thử nghiệm đáp ứng yêu cầu quản lý chất lượng, thử nghiệm chuyên sâu, kiểm định, giám định, đối chứng kết quả; xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về kết quả thử nghiệm phục vụ quản lý, giám sát và liên thông chứng nhận, cấp phép.
- Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá theo từng nhóm sản phẩm, dịch vụ; áp dụng nguyên tắc "một lần đánh giá, sử dụng cho nhiều mục đích quản lý" nhằm giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.
- Đánh giá an ninh mạng, an toàn thông tin đối với sản phẩm, dịch vụ mật mã dân sự trước khi tích hợp vào các hệ thống thông tin quan trọng, nhằm bảo đảm an ninh dữ liệu.
- Quản lý chất lượng và hậu kiểm: đẩy mạnh hoạt động quản lý chất lượng, đánh giá, hậu kiểm đối với sản phẩm mật mã dân sự; tăng cường thanh tra, kiểm tra để bảo đảm hoạt động xã hội hóa tuân thủ đúng quy định pháp luật và yêu cầu an ninh quốc gia.
Các bộ, ngành khác phối hợp theo chức năng: Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và công tác thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp; Bộ Tài chính cân đối ngân sách và hướng dẫn cơ chế tài chính; Bộ Công an phối hợp quản lý hoạt động kinh doanh sản phẩm mật mã dân sự theo Luật An ninh mạng 2025.
Nguyên tắc xuyên suốt: Mở nhưng vẫn kiểm soát chặt
Đề án nhấn mạnh nguyên tắc: mọi hoạt động xã hội hóa trong lĩnh vực mật mã dân sự phải được thực hiện dưới sự quản lý thống nhất của Nhà nước, kết hợp chặt chẽ giữa mở rộng xã hội hóa với kiểm soát chất lượng, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Sản phẩm mật mã dân sự chỉ được đưa vào sử dụng trong các hệ thống thông tin quan trọng sau khi đã qua thử nghiệm, đánh giá và chứng nhận an toàn.
Nguồn tham khảo: Quyết định số 1226/QĐ-TTg ngày 07/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án "Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035".
Để được tư vấn về tuân thủ pháp luật mật mã dân sự và giải pháp chữ ký số hợp chuẩn, liên hệ SmartSign:
- Hotline: 19006276
- Email: info@smartsign.com.vn
- Website: mmds.vn
